portraita

Τα ΄΄Πορτραίτα Σαρακατσαναίων΄΄ εύχονται σε όλους τους αναγνώστες..Καλά Χριστούγεννα

.
τ α   Γ κ ο υ ρ μ π ά ν ι α


του Δημήτρη Κυριάκου
Η πίστη και η ευλάβεια των Σαρακατσάνων προς το Θεό ήταν ατελείωτη, με κάθε ευκαιρία έβρισκαν τρόπο να εκδηλώσουν την αγάπη τους αυτή προς τον Ύψιστο τηρώντας κατά γράμμα το λόγο του Ευαγγελίου. Παρά τη δύσκολη νομαδική ζωή που ακολουθούσαν, κρατούσαν όλες τις νηστείες της εκκλησίας με αυστηρότητα και ταπείνωση από πολύ μικρή ηλικία. Κοινωνούσαν με κάθε ευκαιρία και επιδίωκαν να εκκλησιάζονται όσο πιο συχνά μπορούσαν πέραν από το Πάσχα και τα Χριστούγεννα που δεν νοούνταν να λείψουν.  Οι γυναίκες αν και αγράμματες, ήταν αυτές που κρατούσαν ζωντανή την πίστη προς το Θεο και κατηχούσαν τα παιδιά απο πολύ μικρή ηλικία και επιπλέον μάθαιναν στα κορίτσια ποιος Αγιος τιμάται κάθε μέρα. Συνήθιζαν να ανάβουν το καντήλι στα εικονίσματα σε κάθε γιορτή από το απόγευμα της παραμονής και από εκείνη την ώρα απείχαν από κάθε χειρωνακτική εργασία, δείχνοντας έτσι τον σεβασμό τους στον εκάστοτε άγιο.


Ο σεβασμός προς το Θεό μα και η ιδιαίτερη αγάπη τους προς την Παναγία και τους Αγίους ήταν αυτό που τους έδεινε δύναμη να αντέξουν την ανέχεια και τις τεράστιες δυσκολίες και τους κινδύνους που αντιμετώπιζαν ζώντας συνεχός στην εξοχή. Αυτό που αποτελεί αξιοσημείωτο στους Σαρακατσάνους είναι τα γκουρμπάνια που προσέφεραν προς τιμήν της Παναγίας ή των αγίων. Τα γκουρμπάνια ήταν αρνιά, τα οποία έσφαζαν κάθε χρόνο συνήθως στην γιορτή της Παναγίας και των Αγίων για να τους προστατεύουν από κάθε κακό, αλλά και όταν αντιμετώπιζαν κάποιο σοβαρό πρόβλημα επικαλούμενοι τη βοήθειά τους. Έλεγαν χαρακτηριστικά «Βόηθα με Άγιε μ’ και γω κάθε χρόνο στ’ γιορτή σ’ θα σ’ σφάζω γκουρμπάν’.». Οι Άγιοι που επικαλούνταν πιο συχνά ήταν ο Άη Γιώργης, ο Άη Δημήτρης, ο προφήτης Ηλίας και η Παναγία. Βέβαια πολλοί ήταν αυτοί οι οποίοι έσφαζαν γκουρμπάνι και σε άλλους αγίους αλλά και κάποιοι τα Χριστούγεννα. Το αρνί το οποίο θα έσφαζαν στο γκουρμπάνι το ξεχώριζαν από την στιγμή που γεννιόταν και πρόσεχαν να μην είναι από πρωτόγενη προβατίνα. Παράλληλα θα έπρεπε να είναι πάντα αρσενικό και συνήθως μπέλο. Σε περίπτωση που το αρνί που είχαν επιλέξει για το γκουρμπάνι ψοφούσε, το ερμήνευαν σαν κακό οιωνό θεωρώντας πως κάτι κακό θα τους συμβεί.