portraita

.
Σαρακατσιαναίοι Κλεφταρματωλοί

και το Δημοτικό τραγούδι


Γεώργιος Αγραφιώτης

Άγραφα. Ένας τόπος γεμάτος από ιστορίες, θρύλους, παραδόσεις και διηγήσεις που μεταβιβάζονταν από στόμα σε στόμα, από γενιά σε γενιά. Μέσα από τους θρύλους, τις παραδόσεις και τις ιστορίες αυτές αναδύεται ατόφια η ιστορία του τόπου, μια ιστορία που ήταν άρρηκτα δεμένη με την ιστορία του Κλεφταρματολισμού. Εκεί στα κακοτράχαλα αυτά βουνά, που αποτελούσαν το άπαρτο κάστρο της Κλεφτουριάς, γεννήθηκαν θρυλικές μορφές που άλλαξαν τον ρουν της ιστορίας. Αυτοί οι αδούλωτοι Έλληνες αποτελούσαν κατά την περίοδο της Τουρκο­κρατίας το πιο προκεχωρημένο φυλάκιο της ελεύθερης Ελλάδας, τη μοναδική παρηγοριά για τους ραγιάδες του κάμπου που στέναζαν κάτω από τον τουρκικό ζυγό.

Νιάλα Αγράφων

Εκεί στ' Άγραφα, στη «Νιάλα την ψηλή στ' αγναντερά Μαράθια», έζησα τα παιδικά και εφηβικά μου χρόνια μαζί με τους τσελιγκάδες και τους τσοπαναραίους, ακούοντας τις διηγήσεις των γερόντων για τους Αρματολούς και Κλέφτες, οι περισσότεροι από τους οποίους προέρχον­ταν από τις Σαρακατσιάνικες φάρες και οι οποίοι με τον ξεσηκωμό του '21 αποτέλεσαν τον πρώτο στρατιωτικό πυρήνα της επαναστατημένης Ελλάδας. Ήταν οι δικοί μας άνθρωποι, οι άνθρωποι της δικής μας ράτσας, που ποτέ δεν υπέγραψαν ανακωχή με τον κατακτητή, αφού ολόκληρη η ζωή τους ήταν μια αδιάκοπη ανταρσία. Μέσα από τις διηγήσεις αυτές μαθαίναμε την ιστορία του τόπου μας, ζώντας νοερά όλα τα γεγονότα που διαδραματίσθηκαν εκεί ψηλά στα κακοτράχαλα αυτά βουνά, όπου ποτέ δεν έφθασε η Οθωμανική εξουσία. Περπατούσαμε στα ίδια μονοπάτια, ακολουθώντας τα δικά τους αχνάρια. Κοιμηθήκαμε στο ίδιο μοναστήρι, το μοναστήρι της Αγίας Τριάδας της Σάϊκας, .......